|
بایرام بیزیمدیر روایات اسلامی در باره عید نوروز حضرت علی (ع): "هر روزی که در آن روز معصیت خدا نشود و گناهی انجام نگیرد. آن روز را عید می گویند." نقل شده است که در زمان رسول خدا(ص) در عید نوروز جامی سیمین که پر از حلوا بود برای پیغمبر(ص) هدیه آوردند و آن حضرت فرمودند که این چیست؟ گفتند که امروز نوروز است. فرمودند:که نوروز چیست؟ گفتند: عید بزرگ ایرانیان. فرمود: آری، در این روز بود که خداوند عسکره را زنده کرد.پرسیدند عسکره چیست؟ فرمودند: عسکره هزاران مردمی بودند که از ترس مرگ ترک دیار کرده و سر به بیابان نهادند و خداوند به آنان گفت بمیرید و مردند. سپس آنان را زنده کرد و سحاب را فرمود که بر آنان ببارند از این روست که پاشیدن آب در این روز رسم شده. سپس از آن حلوا تناول و جام را میان اصحاب خود قسمت کرده و فرمودند: کاش هر یومی بر ما عید بود. و نیز حدیثی است از معلی بن خنیس که گفت حضرت جعفر بن محمد صادق(ع) فرمودند: روز عید روزی است که خداوند از بندگان خودعهد گرفت که او را بپرستند و او را شریک و انبازی قرار نگیرند و به پیامبران و راهنمایان او بگروند. همان روزی است که قائم آل محمد(ص) حضرت مهدی موعود(عج) بر دجال غالب و فائق گشته و او را در کوفه به صلیب می کشد و هیچ عیدی نیست که ما در آن از خداوند اتنظار فرج و گشایش نداشته باشیم. واژه عید در قرآن و فرهنگ اسلامی :"خدایا! نازل کن برای ما مائده ای از آسمان که برای اولین و آخرین از ما عید باشد و نشانه ای از تو" در تفسیر آین آیه آمده است: عید در لغت از ماده عود به معنای بازگشت به روزهایی که مشکلات و سختیها از قوم و جمعیتی برطرف می شود و بازگشت به پیروزی ها و راحتی های اولین است،عید گفته می شود. و در اعیاد اسلامی به مناسبت این که در پرتو اطاعت یک ماه مبارک رمضان و یا انجام فریضه کبیر حج،صفا و طهارت اولین به روح و جان انسانهای الهی باز می گردد و آلودگی هایی که برخلاف فطرت است از میان می رود عید گفته می شود و از آنجا که روز نزول مائده،روز بازگشت به پیروزی و پاکی و ایمان به خدا بوده است؛ حضرت مسیح نیز آن را عید نامیده است. واژه "عید" در اصل از فعل عاد(عود) یعود است و برای آن معانی مختلفی گفته اند:از جمله"خوی گرفتن" "جمع شدن قوم"و " هر روز که در آن ذکر فضیلتمند و یا حادثه خوشایند بزرگی باشد" گویند. از آن رو به این نام خوانده شده است که هر سال شادی نوینی باز آرد. و بعضی بر آن هستند که اصل واژه عید از "عادت" است زیرا که قوم،فامیل و اقربا وخانواده ها بر اجتماع و جمع شدن در کنار یکدیگر عادت کرده اند. در لغتنامه تاج العروس در باره عید آمده است: عید در نزد عرب،زمانی است که در آن لحظات مفرح باز می گردد و تکرار می شود. در فرهنگ معین در این باره آمده است؛ عید، روز مبارکی است که در آن مردم جشن می گیرند و شادی می کنند و در این روز به همدیگر عیدی می دهند از قبیل هدیه،پول،خلعت هفت سین قرآن مجید 1- سلام قولا من رب رحیم. (یس/58) 2- سلام علی نوح فی العالمین. (صافات/79) 3- سلام علی ابراهیم. (صافات/109) 4- سلام علی موسی و هارون. (صافات/120) 5- سلام علی آل یاسین.(صافات/130) 6- سلام علیکم طبتم فادخلوها خالدین. (زمر/73) 7- سلام هی حتی مطلع الفجر. (قدر/5) بایرام: مهمترين جشن هاي رايج در ايران امروزي یعنی بایرام، چیلله گجه سی،چرشنبه گجه سی،چرشنبه سویی،مراسم حالای یا هالای و ַַַ نيز يادگارهاي هستند از سومر ها،ماد و مانناها، به عقيده دانشمندان و تاريخ دانان براي مثال محقق مشهور امريكايي Charles Berlitz در كتاب"مثلث اژدها" و C. F Jean در كتاب"ReligionsumerianeLa" ، و پروفسور S. N. Kramer در كتاب"Mesopotamien، new" اين جشن ها اصلا از زمان قبل از مهاجرت سومريان از آسياي ميانه در بين آنان و اقوام خويشاوندشان در آنجا رايج بود و با مهاجرت آن اقوام به قفقاز، آنادولي(آنا طولی،آنا تولی)، آذربايجان ، غرب ايران و بين النهرين اين رسم و رسوم را همراه خود بدانجا ها نيز بردند و بازماندگان آنان در آسياي ميانه تركان بعدي نيز از شمال چين تا شرق درياي خزر هميشه اين مراسم را بجا آورده اندַ اين جشن ها براي اولين بار در اواسط دوران امپراتوري سلجوقيان بزرگ شروع به رايج شدن در بين اقوام تاجيك، تاتفارس و كرد، كرد. متاسفانه اين جشن ها نيز از كينه توزي و تحريفات در امان نمانده و گروهی خاص بدون هيچ مدركي با استناد به افسانه هاي شاهنامه، به خود منسوب كرده و پيام عشق و صلحي را که اين عيد ها پيام آور آن هستند را، به نفرت و نژادپرستي مغرضانه خودشان آلوده کرده اند. در واقع این عده خاص سعی دارند با انحصار این آئین کهن ترکان یعنی(بایرام) آنرا به نفع قوم و نژاد خاصی مصادره کنند. امروزه هم اگر منصفانه نگاه کنيم، ميبينيم که جشنهاي باستاني مثل تموز بايرامي = ایل بایرامی، چيلله گجه سي ، چرشنبه بايرامي = چرشنبه سویي و. . . در داخل جغرافياي آذربايجان و مردم ترک آنجا؛ پررنگتر، متنوع تر و با شکوه تر از هر جاي ديگر، جشن گرفته ميشود و اين نشاندهنده رابطه کهن و عميق ترکان با تمدني است که اجداد سومري آنها پايه گذاري کرده بودند. آقای پرویز زارع شاهمرسی در فرهنگ لغت ترکی – فارسی به نام فرهنگ ترکیفارسی شاهمرسی در صفحه 325 در مورد لغت بایرام و مشتقات آن آورده است: Ø بایرام: جشن،عید،عروسی،خوشحالی،خوشبختی،شادی،زیبایی و نوعی از پارچه ریسمانی که شبیه به متقال بوده اما از آن نازکتر می باشد. Ø بایرام آیی: ماه اسفند،آخرین ماه سال Ø بایراما: جشن،شادی،جشنواره Ø بایراماق: جشن گرفتن،شادی کردن(بایرام ائله مک) Ø بایرام اولدوزو: ستاره کریسمس که از نظر ظاهری شبیه حسن یوسف است. گیاهی که برگهایش به رنگ سبز است و در اواخر پاییز به رنگ قرمز جوانه می زند و بعد از دی ماه باز هم برگهای سبز پدیدار می شود. Ø بایرام سوئیتاسی: نوعی رقص آذربایجانی (آذربایجان جنوبی و شمالی) Ø بایرام گون: جمعه(جومعه) Ø بایراملاشما: عید دیدنی Ø بایراملاشماق: دید و بازدید کردن در ایام عید،عید دیدنی کردن،به همدیگر تبریک گفتن Ø بایراملیق: عیدی،هدیه مخصوص عید،عیدانه، مالیاتی که در گذشته در میان ترکان به مناسبت عید نوروز و عید قربان به نفع خان ها اخذ می شد. Ø بایرام یئمیشی: چرز،کشمشی که در ایام نوروز از آن استفاده می کنندد. Ø بایری: باستان،قدیم،یکی از صفات خداوند در میان ترکان می باشد که همان صفت قدیم در زبان عربی هست یعنی اینکه خداوند همیشه بوده و هست و خواهد بود و زمانی هم نبوده که خداوند نبوده باشد صفت قدیم یا همان صفت بایری در میان ترکان صفتی است که در مقابل صفت (حادث،حدث)قرار می گیرد. یئتدی سین(سفره هفت سین): اما از ديگر مراسمها و آيين هاي عيد نوروز سفره ((يئددي سين)) ميباشد كه يكي از آيين هاي ويژه در عيد نوروز است كه متاسفانه به مرور زمان با سلطه مسائل سیاسی بر مسائل فرهنگی اين آيين زيبا در شكلي ديگر و بالباسي تحريف شده كه هيچ سنخيتي با اصالت اوليه آن ندارد در آذربايجان رايج شده است. با صراحت ميتوان گفت كه سينهاي موجود در ((يئددي سين)) (هفت سين امروزي) از فرهنگ غني توركي به عاريت گرفته اند و اگر معادل آن كلمه را داشته اند همان را بكار برده اند مانند سير كه جاي ((سريمساق)) بكار برده اند و گرنه كلمات ديگري را كه از هيچ ماهيت و اصالتي فرهنگي برخوردار نيستند جايگزين كرده اند كه بسيار مسخره منمايد چه اين ((سو)) ماده اوليه حركت است كه در زندگي نقش بازي ميكندو مايه حيات است نه سنجد!!! البته بعضي از كلمات را نيز كه در زبان فارسي براي آنها اصلا معادلي نبود به همان شكل بكار گرفته اند ماندد سركه و سوماق و سمني البته در معني ديگر اطلاق كرده اند. در فرهنگ فارسی – ترکی شاهمرسی در صفحه 936 در خصوص یئتدی سین(هفت سین) آمده است: Ø هفت سین چیدن: باجا قاباغی بزه مک Ø هفت سین {ترجمه ای از ترکی} یئتدی سین(برکتلردن یئتدی سین یویماق یا قورماق) همان هفت سین ترکان : 1- سو(آب،رمز بقا) 2- سمن(سمنو،سمنی،نماد تجدید حیات) 3- ساریمساق(سیر،نماد و مرز سلامتی) 4- سوجوق(شیرینی،نماد شیرینی و شیرینی زندگانی و زندگی شیرین) 5- سونبول(سنبل،نماد برکت زندگی) 6- سوماق(سماق،نماد طعم زندگی) 7- سیرکه،سروکه(سرکه،نماد رفع مزاج بد در انسان) همانطور که مشاهده فرومدید در بیشتر این سین ها کلمه(سو) به عنوان زندگی و آب حیات تکرار شده است Ø هفت سین غیر ترکها: سنجد،سمنو،سیر،سکه،سماق،سرکه،سیب از عهد باستان در مناطق مختلف آذربايجان به سفره ((يئددي سين)) ((باجا قاباغي بزه مك)) ميگفتند لازم به ذكر است در گذشته خانه هاي نياكان ما داراي يك پنجره مخصوص بود كه به آن باجا ميگفتند. و چون نياكان ما بر اين اعتقاد بودند كه در عيد نوروز روح اجداد ما به خانه هاي خود سركشي ميكنند و از طريق باجا وارد خانه ميشوند اين سفره را در مقابل همابل همان باجا پهن ميكردند و انواع خوراكيها را كه هر يك نماد و سنبلي از موضوعات مرتبط با زندگي است در آنجا قرار داده اند كه روح اجدادشان با ديدن آنها راضي و خشنود گردد پس با سعي و كوشش فراوان در جهت تزيين هرچه بهتر سفره برمي آمدند بلكه هرچه بيشتر روح اجدادشان را خشنود و راضي ميساختندكه زندگي فرزندانشان در رفاه و آسايش ميگذرد و از طرف ديگر اين محصولات غذايي را كه هريك به نحوي در زندگي انسان داراي نقش عمده ايي بودند مورد تقدس قرار دهند كه هر يك از اين سين ها بعنوان رمز و سنبلي در زندگي انسان دارای تاثیر بسزایی بودند. نماد و رمز یئتدی سین(هفت سین ترکها): یئتدی سین در ادبیات و تاریخ ترکها نماد ورمزی از رموز و اسرار طبیعت زندگی هستند که عبارتند از 1)سو: سو به معنی آب،آبرو و سرباز در فرهنگ ترکی – فارسی شاهمرسی /پرویز زارع شاهمرسی/ صفحه 650 (سو)مايه حيات بعنوان رمز و بقاي زندگي انسان بشمار ميرود و زندگي انسان بدون وجود آن امكانپذير نيست و در گذشته هاي دور در ميان توركان حتي مورد پرستش قرار ميگرفت و بدين جهت يئددي سين داراي جايگاه ويژه ايي است و توركها هميشه آنرا ارج ميگذارند چرا كه ركن حيات آدمي است. 2) سمني: آقای شاهمرسی در فرهنگ ترکی فارسی خود در صفحه 649 در مورد سمنی و سمنو چنین آورده است: سمنی نوعی رقص آذربایجانی و از جمله رقص های قدیمی است ولی فراتر از رقص به یک نوع شادی و شادمانی سنتی در آذربایجان اختصاص دارد که بیشتر در موقع آمدن بهار و در بایرام انجام می گیرد و همچنین سمنو نوعی حلوایی است که بیشتر از شیره جوانه گندم و آرد پخته می شود و همچنین به نوعی سبزه که در بهار و موقع آمدن بایرام سبز می کنندگفته می شود. سمنی هرچند امروزه بعنوان حلواي خوشمزه و خوردني بشمار ميرود بايد گفت كه در اصل اين كلمه با ماده اوليه آن اطلاق ميشده است يعني ((سبزي)) كه نماد و سنبل تجديد حيات در زندگي است يعني در واقع در گذشته هاي دور سمني به سبزي گفته مي شد ولي بعدها با فراموش كردن اصل لغت و معني اوليه آن با آن نوعي خوردني تغيير نام يافته است كه حتي اين موضوع را ميتوان در اين شعر مشاهده كرد كه زنان هنگام پختن سمني دسته جمعي آنرا مي سرايند: سمني ساخلا مني ايلده گويرده رم سني سمني آل مني يازدا يادا سال مني و يا در شعر ذيل: سمني سازانا گلميشم اوزانا اوزانا گلميشم سن گلنده ياز اولور ياز اولور آواز اولور
با توجه به معني ((گويرده رم)) يعني سبز ميكنم، ميفهميم كه سمني همان سبزي نماد و سنبل تجديد حيات است كه فارسها سبزي را جايگزين آن كرده اند و خود سمني را در معني خوردني و شيريني بكار ميبردند بايد گفت امروز در آذربايجان شمالي كلمه سمني با حفظ معني اصيل خود يعني سبزي در زبان مردم رايج است. 3) ساریمساق،سريمساق: ساریمساق در برخی از لهجه های ترکی سریمساق (سیر در فارسی) دارای فسفر،کلسیمف و یتامین های c , a بوده و ضد عفونی کننده جهاز تنفس،جهاز هاضمه و ضد کرم روده می باشد كه در سفره یئتدی سین بعنوان رمز سلامت انسان می باشد و از گذشته هاي دور به فوايد مختلف آن تاكيد بسياري شده است. 4) سوجوق (سو+ جوق و جوک): سوجوق از کلمه سو و پسوند جوق و جوک درست شده که سو به معنای آب و جوق و جوک از پساوند صت ساز درترکی می باشد و کلمه سوجوق نیز به معنای زمین همیشه خیس بوده و اسم نوعی درخت آبدار نیز می باشد و کلمه سوجوک نیز به معنی لذیذ و شیرین اطلاق می شود. سوجوق و سوجوک در سفره یدتدی سین بعنوان سنبل و رمز شيرين زندگي است كه از عهد باستان بعنوان يكي از لذيذترين و خوشمزه ترين شيرينيها در آذربايجان بوده است و هنوز هم رايج است. 5) سونبول(سو+ نبول یا سون+ بول) سونبول یک کلمه ترکی بوده که بعدها وارد زبان فارسی شده است و آقای شاهمرسی نیز آنرا به معنای خوشه و "سونبول اوت" را نیز به معنای گیاهی که زود گل می دهد و گلش نیز زیبا و خوشرنگ است آورده است،( فرهنگ ترکی – فارسی شاهمرسی صفحه 669) سونبول و سونبول اوت را قبل از آمده بهار و نزدیک بایرام به بازار آورده و در سفره فت سین ترکها نیز جای می گیرد. سنبل رمز و نماد بركت زندگي است و در واقع سونبول كه همان گندم باشد و ماده اصلي نان است در زندگي انسان نقش اساسي ايفا ميكند و به همراه سو دو عنصر اصلي و اساسي حيات انسان هستند كه متاسفانه فارسها اين ركن اساسي را نيز بسان سو از سفره يئددي سين حذف كرده اند يعني در واقع به جهت نبود معادل آن سين ديگري را جايگزين كرده اند. 6)سوماق(سو+ ماق): فرهنگ ترکی – فارسی شاهمرسی صفحه 668: سوماق: ترشابه،درختی است دارای برگهای مرکب و گلهای سفید خوشه ای که در جاهای سرد(مناطق آذربایجان) می روید و بلندیش تا 5 متر می رسد و میوه آن به اندازه عدس و سرخرنگ و ترش مزه است و در خوشه قرار دارد و ساییده دانه های سوماق نیز به عنوان ترشی در خوراکیها مورد استفاده قرار می گیرد. سوماق(سماق) بعنوان سنبل و رمز مزه و طعم زندگي محسوب ميشود. همانطور که ملاحظه می فرمائید سوماق نیز از کلمه "سو" و پسوند"ماق یا ماک" درست شده است. 7) سيركه(سركه): ترکها از سرکه در سفره یئتدی سین بعنوان رمز و سنبل برطرف كننده مزاج بد بدن انسان استفاده می شود. لازم است اشاره كنيم كه عدد هفت در ميان ما توركان داراي جايگاه ويژه ايي است و كلا بايد گفت كه اين عدد را براي اولين بار سومئرها(سو+ مئر یا میر) يعني نياكان ما توركها ابداع كردند كه به مرور زمان در ميان ملل نيز براي خود جاي باز كرده است و نيز لازم بذكر است كه در گذشته هاي دور به عيد نوروز در ميان توركان ((يئني گون)) می گفتند - یئنی به معنای تازه و جدید و نو و گون نیز به معنای خورشید و روز و نورمی باشد، و اين موضوع را آشكارا ميتوان در كتاب ديوان لغات التورك اثر محمود كاشغري كه هزار سال پيش نوشته شده است مشاهده كرد كه به مرور زمان به نوروز تغيير نام يافته است. در خاتمه بايد اشاره كنيم كه در فارسي لغتي براي ((بايرام)) وجود ندارد و ((عيد)) يك لغت عربي است كه فارسها بكار ميبرند يا بهتر است بگوييم كه اصلا فارسها داراي چنين مراسمي نبوده اند كه لغتي نيز براي آن داشته باشند. حتي لغت ((جشن)) نيز توركي است كه در فرهنگ سنگلاخ بدان اشاره شده است و همچنین در فرهنگ ترکی – فارسی شاهمرسی صفحه 453 و همچنین در فرهنگ فارسی – ترکی در خصوص کلمه جئشن و مشتقات آن آمده است: Ø جئشن: مراسم شادی(بایرام،توی، شنلیک) Ø ترکیب جئشن گئتمک: به معنای پایکوبی کردن نیز از ریشه جئشن پدید آمده است. Ø جشن: از کلمه ترکی جئشن به معنای قیزدیرما(تب) Ø جشن دسته جمعی: بایراشما Ø جشن عروس آوری: گلین دوشدو،گلین گتیرمه Ø جشن کوچک: تویجوق(توی+ جوق از پسوند های تصغیر در ترکی) Ø جشن نیمه شعبان: بارات Ø جشن و شادمانی: چال چاغیر Ø جشن خانه تکانی: ائو تویو لازم به ذکر اسنت که کردها نیز کلمه جئشن ترکی را به صورت(جژن) تلفظ می کنند. ما باید سعی کنیم كه سفره يئددي سين را به شكل واقعي آن كه داراي ابعاد وسيع بار هويتي نياكان ماست اجرا كنند و حتي فارسها نيز بايد يئددي سين را بنحو واقعي آن اجرا نمايند كه سيب و سنجد هيچ معناي فرهنگي خاصي را در رابطه با زندگي انسان ايفا نميكنند. كه در مقايسه با (( سو)) كه حتي امروز نيز در سفره يئددي سين موجود است حرفي براي گفتن ندارند. لازم به ذكر است كه سو (آب) هرچند در سفره یئتدی سین تحریف شده است هنوز هم به تبع فرهنگ به يادگار مانده از نياكان توركها در سر سفره يئددي سين وجود دارد اما برخی از اقوام عليرغم قرار دادن آب(سو) سر سفره هت سین آنرا بحساب نمي آورند و اين خيلي خنده دار است بايد بگوييم ماهي درون آب نيز تنها بخاطر زيبايي سفره نيست بلكه ماهي در آب بعنوان رمز حيات است و آب مظهر زندگي است . همچنين بايد اشاره كنيم كه حتي چهار عنصر يادشده در بالا يعني ((اود، سو، يئل، تورپاق)) نظر به اهميت شان در زندگي و فرهنگ توركان بنام روزهاي هفته از عهد باستان اطلاق شده است و روزهاي هفته بدين شكل در تاريخ تمدن توركان قيد گرديده اند: شنبه : يئل گونو/يكشنبه : تورپاق گونو/دوشنبه : دوز گونو /سه شنبه: آرا گونو /چهارشنبه : اود گونو /پنجشنبه : سو گونو /جمعه : آدينا یئتدی لویون: در فرهنگ لغت شاهمرسی در صفحه 989 در خصوص یئتدی لویون آمده است: یئتدی لویون: آجیل هفت رنگ چهارشنبه سوری(چرشنبه سویی) مرکب از بادام،گردو،فندق،نخود،سبزه و میانپور باید گفت که یئتدی لویون بیشتر در آئین کهن چرشنبه سویی مورد استفاده قرار می گیرد که استاد شهریار نیز در منظومه جهانی خود(حیدربابایه سلام) ضمن بیان مراسم چرشنبه سویی در این منظومه به یئتدی سین نیز اشاره کرده است: ... باکى چى نین سؤزى ، سوْوى ، کاغیذى اینکلرین بولاماسى ، آغوزى چرشنبه نین گیردکانى ، مویزى قیزلار دییه ر : « آتیل ماتیل چرشنبه آینا تکین بختیم آچیل چرشنبه » ...
آذربایجان؛ خاستگاه اصلی عید نوروز هر ملتي براي خود داراي فرهنگ و تمدن خاصي ميباشد كه اين فرهنگ از خصوصیات اصلي آن ملت محسوب ميشود و لسان، تاريخ، فرهنگ، آداب و رسوم هر ملتی نیز جزو اساسي ترين سرمايه هاي ملي آنان ميباشند كه براي فرد – فرد هر ملتی ضروري و لازم است که از اين میراث ملي و معنوی كه در حقيقت زندگي همه ما بنوعي به اينها وابسته است محافظت نماييم و ارزش آنها را بدانيم. تاريخ پرافتخار سرزمين ما ایران اسلامی با فرهنگ و تمدنی قوی و غنی که ثمره و نتيجه زحمات و كوشش آباء و اجداد ماست و فرهنگ ما كه يكي از غني ترين فرهنگهاي بشري است و نشانگر اين است كه نياكان ما باشرافت و سربلندي تمام در راه تكامل و پيشرفت تاريخ انسان همت نموده اند. در سرزمين ما رسم و رسومات و آئین های کهن و ماندگاری وجود دارد که یکی از این میراث های معنوی ایران کهن، عید نوروز است که طبق بساری از مستندات تاریخی و دیرینه شناسی و فرهنگ شناسی، خاستگاه اصلی آن را آذربایجان می دانند و در میان جشن های ملی، جشن های ویژه عید نوروز مهم ترین و بزگترین جشن ها محسوب می شوند. لازم است که ذكر شود كه عيد نوروز در اصل يكي از اعياد ساكنان اولیه و بومی فلات ايران بوده است كه در دوره پارينه سنگي و نوسنگي پيدايي يافته و در دوره هاي كشاورزي به رسايي رسيده است و نخست در آذربایجان و سپس به پيروي از آنان در بين ديگر اقوام رايج شده است و در مقابل جشن اول پاييز، كه جشن خرمن كوبي و برداشت محصول(جشن هالای یا حالای در برخی از مناطق ایران از جمله آذربایجان)حساب مي آيد، به مثابه عيد آغاز بهار و نوزايي طبيعت و شروع كشت ميان كشاورزان ساكنان اين فلات از سواحل رود سند(یئنی سی) تا آسياي صغير باشكوه برگزار مي شده است. عید نوروز به عنوان میراثی ماندگار از نیاکانمان به ما به ارث رسیده است. اين فرهنگ و آداب و رسوم متعالي به مروز زمان در ميان ديگر اقوام و ملتها نيز رايج گشته است بطوري كه به تدریج از بلاد آذربايجان توسعه یافته است اما آنچه مهم است اينكه از لحاظ تاريخي خاستگاه اين فرهنگ، سرزمين آذربايجان ميباشد. عيد نوروز اولين روز بهار است و يكي از يادگارهاي ماندگار نياكان ما ميباشد كه بعنوان ارمغاني بسيار گرانبها براي ما به يادگار گذاشته اند. اين عيد به گواهي تاريخ از 2 هزار سال پيش از میلاد (پیش از ورود آریائی ها به ایران) حتی در بین سومریان و اقوام بومی ایران از جمله آزرها، کزرها(خزر)،قوتتی ها، لولوبی ها،آرات تاها، ماننایی ها و مات ها رايج بوده است و با پايان يافتن فصل سرما و زمستان و با شروع شكوفايي گل و سبزه و تولد طبيعت، نياكان ما به جشن و شادماني و سرور مي پرداختند و اين روز را بعنوان سرفصل تازه ايي براي تجديد حيات و شادي و تفرج زندگي خوش محسوب مي كردند. همانطور كه اشاره شد خاستگاه اصلي اين جشن ملي، آذربايجان بوده است و حتي قبل از زرتشت در ميان نياكان اصلي ما در اين سرزمين رايج و جاري بوده است. در منابع فارسي و ديگر منابع تاريخي آمده است كه جمشيد با آيين نوروز، در آذربايجان تحت عنوان "بایرام" آشنا ميشود و بعد از آن دستور مي دهد كه در ميان سایر اقوام نيز اين جشن آييني برگزار شود. همانطوريكه ميدانيم آذربايجان نسبت به مناطق ديگر ايران بنا به موقعيت جغرافيايي داراي شرايط جوی مخصوص است كه از خصوصیات بارز و مهم آن، بودن زمستانهاي مثلوج و سرد و طولاني مي باشد و نيك ميدانيم كه چنين شرايط جوی به استثنای کردستان در ديگر نقاط ايران کمتر وجود دارد و به علت همین موضوع،ساكنان اين دیار با تمام شدن فصل سرما و يخبندان و تولد فصل بهار و تجدید طبيعت و آمدن "بایرام" به رقص و پايكوبي ميپرداختند و بدين گونه اين موضوع به يك فرهنگ عمومي و جشن ملي در ميان نياكان ما تبديل شد. گردآورنده: خلیل مختاری نیا منابع و ماخذ: 1-فرهنگ ترکی – فارسی ،شاهمرسی،پرویز زارع،انتشارات نشر اختر تبریز،چاپ دوم،1388 2- فرهنگ فارسی – ترکی،شاهمرسی،پروز زارع،انتشارات نشر اختر تبریز،پائیز 1385 3- لغت نامه دهخدا، علامه علی اکبر دهخدا 4- ترجمه هاي منظوم اشعار به نقل از اثر حيدربابا، ترجمه ميرصالح حسيني 5- حيدربابايه سلام شهريار، انتشارات شمس، تبريز، شهريور ماه ۱۳۴۷. 7-ترابي، علي اكبر، سايه روشن شعر شهريار، اطلاعات علمي، سال ششم، شماره ،۲ ارديبهشت ،۱۳۷۰ ص ۲۴. 8-محمدزاده صديق، حسين، «نوروز »، نشريه فرهنگ و بينش ، سال هشتم، شماره ،۳۰ نوروز ،۱۳۷۰ ص ۲۷. 9-گل نوروز قبل از فصل بهار مي رويد و تا پنجاه، شصت روز بعد از بهار باقي مي ماند، دهخدا، علي اكبر، لغت نامه ۱۰ - سایت های فرهنگی،تاریخی و ادبی
+ نوشته شده در سه شنبه بیست و پنجم بهمن ۱۳۹۰ساعت 11:41 توسط khalil mokhtarinia
|
|
|
